Middachten Historie

Een link met Middachten komt voor het eerst voor in een charter uit 1190. Een stadsbrief van Otto I, graaf van Gelre en Zutphen. Hierin vernieuwde hij de stadsrechten van Zutphen onder getuige van zijn edelen, waaronder ridder Jacobus de Mithdac.

Aan het begin van de 14e eeuw (genoemd wordt 1315) was Everardus van Steenre in het bezit van het goed en droeg dit ter bescherming over aan zijn heer Reinoud, graaf van Gelre. Hij ontving het vervolgens van de graaf in leen terug. Everardus nam de naam van het goed over en noemde zich vanaf een gegeven moment van Middachten. (achternamen kende men toen nog niet. Men koos een verwijzing naar de afstamming of veldnaam). Hij werd daarmee de stamvader van alle latere heren en vrouwen van Middachten.

In 1355 is Henric van Middachten zijn vader Everardus opgevolgd en is er sprake van een omvangrijke bouwactiviteit die al gauw eindigde bij zijn dood in 1357. Aangenomen wordt dat het ging om de bouw van het kasteel. Vervolgens werd er in 1371 weer gebouwd. Of het hier ging om de voltooiing van het kasteel of de bouw van een voorburcht wordt niet duidelijk.

Het kasteel is dus van middeleeuwse oorsprong, maar werd tijdens de Tachtigjarige Oorlog enige malen gehavend en in gewijzigde vorm herbouwd. Een schilderij van Jan de Beijer laat het kasteel zien vóór een brand in 1672. Tot 1625 bleef het kasteel in de familielijn Middachten. Door huwelijk ging het daarna over naar het geslacht Van Raesfelt, Van Reede, Bentinck en heden Zu Ortenburg. De huidige graaf Franz is de vijfentwintigste heer van Middachten.

Vestiging en ligging van het landgoed
Middachten bestaat uit kasteel, bijgebouwen, werkplaatsen en landbouw- en bosgronden. Het is gelegen aan een rijke bron van kwelwater dat van de hoger gelegen stuwwal in het bronbos boven komt. Het wordt daardoor als een weldoordachte vestigingskeuze gezien van de eerste bouwers. Het kasteel ligt ingeklemd tussen Ellecom en De Steeg. Zuidelijk en oostelijk liggen landbouwgronden met boerenbedrijven in pacht. Het landgoed wordt doorsneden door de Middachterallee, ooit een eigen bezit. Het bosland boven deze allee bestaat voornamelijk uit eiken-, beuken- en sparrenbos, samengevat als het Middachter Bos.

Inval der Fransen
In 1673 werd Gelderland bedreigt met een doorbraak van Franse troepen. Dankzij Stadhouder Willem III werd op het nippertje voorkomen dat de Republiek Nederland in handen kwam van de Fransen. De Fransen werden verjaagd maar staken op hun terugtocht kasteel Middachten in brand dat flinke schade opliep.

Herbouw van Middachten
In 1693 begon onder Godard van Reede, getrouwd met Phillippota van Raesfelt van Middachten de herbouw op basis van een idee van Jacob Roman, hofarchitect. Na een jaar werd deze voor een ander werk door het hof van Prins Willem III ervan afgehaald en maakte architect Steven Vennekool het werk af.
In 1769 werden de voorpoort en een overgebleven hoektoren afgebroken en zag het kasteel er uit zoals dit er nu nog staat.

Nationale Zendingsfeesten
Protestants christelijke zendingsfeesten kwamen vanaf 1863, nadat een eerste feest in Wolfheze een groot succes was geweest, tot grote bloei. Op Middachten werd dit in 1868 een eerste keer gehouden. Tot 1937, het laatste jaar, zou men hier zestien keer terugkeren. Het landgoed, met name de noordelijke bospartij liggend tegen de stuwwal, leende zich uitstekend voor de vele duizenden toehoorders. De begroeide erosiedalen vormden natuurlijke tribunes. De sprekers waren goed verstaanbaar doordat het geluid gevangen bleef in de kuipvorm van zo’n dal.

Middachten in de moderne tijd
Beheer en behoud van het landgoed is een grote uitdaging waarvoor de eigenaren van deze tijd zich geplaatst zien. Kosten van onderhoud en vervanging worden maar moeilijk gedekt uit de klassieke inkomstenbronnen als land- en bosbouw. Het zoeken naar nieuwe vormen van inkomen vergt een grote mate van creativiteit. Men weet zich inmiddels gesteund door een erfgoed welgezind klimaat onder landelijke en lokale overheden als ook onder de burgerij, waardoor op enig moment financiële steun los komt voor noodzakelijke verbeteringen en reparaties.

Middachtersteeg en Rhedersteeg
Het gebied van de woonwijken tot aan de Oversteeg - Diepe Steeg - Beekuizenseweg behoorde ooit tot Middachten. Dit deel werd ook wel (buurtschap) Middachtersteeg genoemd. Het westelijke grondgebied was grotendeels bezit van de familie Brantsen op Rhederoord. Het was meer op het dorp Rheden gericht en werd derhalve (buurtschap) Rhedersteeg genoemd. De invloedssfeer van Middachten en Rhederoord vertaalde zich ook in de kleuren van de luiken van de huizen: rood-wit voor Middachten en zwart-wit voor Rhederoord. Na het toelaten van woningbouw vervielen de oude scheidslijnen en ontstond het dorp De Steeg.

Ellecom en het dispuut
Naast Middachtersteeg was Middachten tot de negentiende eeuw in alles nauw verbonden met Ellecom en haar parochiekerkje. Na het tot stand komen van het dorp De Steeg in 1821, werd dit geleidelijk aan verbreed tot dit gehele dorp. De verbinding met Ellecom en haar kerk kreeg in 1932 een flinke knauw door een dispuut over de eeuwenoude eigendomsrechten van de Nicolaaskerk die Middachten zich had toegerekend of waar zij zich al generaties lang gewend aan waren geraakt. Men wist niet beter. Daarop geattendeerd volgden jaren van archief en juridisch onderzoek. Uiteindelijk werd in 1948 in goed overleg die eeuwenlange band doorbroken en moest het bestuur van de Nicolaaskerk zelf de financiën op orde houden.

Lees voor een monumentbeschrijving bij Landgoed Middachten