SS-Turnhal Avegoor

De Turnhal is gebouwd bij het SS-opleidingskamp dat hier door de Duitse bezetters werd gevestigd. Avegoor werd eind 1940 gevorderd door de Duitsers om te dienen als opleidingskamp voor Nederlandse jongeren met sympathieën voor het Duitse SS gedachtegoed. Vanaf september 1942 tot maart 1943 werden een atletiekbaan en exercitieplaats aangelegd en deze turnhal gebouwd.

Op 2 en 3 september 1942 arriveerden voor het grondwerk 139 Joodse mannen, na razzia"s opgepakt in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Onder de meest gruwelijke omstandigheden, mishandeling met knuppels, vernedering en slechts een maaltijd per dag, moest het werk worden uitgevoerd.

Bouw van de hal
De sporthal is na het gereedkomen van het grondwerk door de joden, gebouwd volgens de door de Duitsers geïmporteerde Heimatschutzstill, waarbij het moest lijken of het hier om een boerderij of schuur handelde, eenvoudig opgaand in het landschap.  Sommige kenners van Nederlandse architectuur zien dit echter anders. Zij zien in elementen van de turnhal verwijzingen naar de Gooise Landhuisstijl.

De officiële opening vond plaats in maart 1943 en werd verricht door Hans Albin Rauter, de hoogste vertegenwoordiger van de SS in Nederland.

Gevolgen voor de dwangarbeiders
Slechts 33 van de 139 Joden overleefden de oorlog. Drie stierven reeds in Ellecom. De overigen werden na het slavenwerk van elf weken in november 1942 afgevoerd via Westerbork naar de vernietigingskampen in Polen en Duitsland. Avegoor raakte door deze achtergrond berucht als de Hel van Ellecom.

Bewarings-en Verblijfskamp
Na de oorlog werd Avegoor door de overheid gevorderd als Verblijfs- en Bewaringskamp voor foute Nederlanders en Duitse oorlogsmisdadigers. In januari 1949 werd het teruggegeven aan de Ambtenarenbond en na een jaar van renovatie heropend als vakantieoord. De hal, gebouwd op terrein van Middachten, werd eigendom van Kasteel Middachten en verhuurd.

Bestemming van schuldig erfgoed?
De hal heeft nadien diverse functies gekend, zoals vakantieoord, tennishal, asielopvang.
Lange tijd heeft de hal er na het vertrek van de asielzoekers desolaat bijgestaan. Kort viel de hal onder de eigenaren van Avegoor.

In de zomer van 2017 is het dak geheel hersteld en andere schade verholpen. Na verkoop aan de Stichting Boei, zoekt men verder naar een zinvolle en passende functie voor dit monument van Nazi architectuur.

Zie ook NOS fragment van 4 mei 1999.

Klik voor de gegevens van het rijksmonument op Documenten onder de foto"s rechts bovenaan.