Graanmolen - Woonhuis Laag-Soeren

Dit gebouw is het oudste nog in originele staat verkerende gebouw van Laag-Soeren. De waterkorenmolen werd in 1805 gebouwd door C.O. van Kesteren aan de Harderwijkerweg in Laag-Soeren. Eerder had hij de waterpapiermolens Welbedacht, Nagedacht en Goedgedacht gebouwd. Eigenaren van andere molens in de buurt hadden bezwaar gemaakt tegen de bouw, maar na veel strijd verkreeg hij toch de bouwvergunning van het Hof van Gelre. De molen beschikte over speciale molenstenen waarmee tarwe en boekweit kon worden gemalen en een waarmee haver en rogge gemalen werd.

In 1838 was Jochem Jochems molenaar. Als in 1865 de molen in eigendom komt van P.N. Jut van Breukelerwaard is J. van Boeschoten molenaar. Na 1872 is Peter Gerbrands, zoon van Harmen Gerbrands van de Cruyshoeve molenaar. Nazaten van deze familie bewonen nog heden het woonhuis.

Sprengenoord
Nadat in 1865 kuuroord Bethesda eigenaar geworden was van de watermolen werd in 1867 tegen het molenhuis Pension Sprengenoord gebouwd. Dit was bedoeld voor minder bedeelden, die toch wilden kuren op Bethesda. Voor verpleegsters en onderwijzeressen was een speciaal fonds opgericht. Nadat in 1935 het Badhuis een nieuwe eigenaar kreeg werd Sprengenoord gesloten en voor verschillende doeleinden gebruikt. Na WOII was het ook tijdelijk de kleuterschool. In 1988 werd het pension afgebroken en het molenhuis werd gerestaureerd tot de huidige vorm en werd een woonhuis.

Het water
De molen werd gevoed met water uit de Bovenbeek. Bijzonder is dat de beek niet is opgeleid voor het waterrad, maar dat de beek achter het rad werd uitgegraven, een z.g. onderbeek”. Dit om de nodige 2,5 m verval te krijgen. Om over voldoende water te beschikken werd naast de beek aan de Boerhaveweg een opvangbekken gegraven. Het bekenstelsel werd echter zodanig aangelegd, dat ook uit de Soerense Beek water kon toevloeien.

Het waterrad van de molen heeft tot het einde van de Tweede Wereldoorlog gedraaid. Watergoot, rad en maalwerk werden in 1950 verwijderd. Maar nog heden is goed te zien waar de goot heeft gezeten aan de westzijde van het gebouw bij de waterval. De beek stroomt verder richting Apeldoorn-Dierenskanaal en gaat samen met de Soerensebeek door het Soerense Broek naar de Gelderse toren.