Boerenleenbank Rheden

Dit kleinschalige type Raiffeisen- of Boerenleenbank werd in 1897 voor het eerst in Nederland opgericht. Zo kreeg ook het dorp Rheden in 1909 een Boerenleenbank. Toen nog zonder een echt kantoor.

De oprichtingvergadering vond plaats op 28 april 1909 in Zomerlust, later Café Strijland, aan de Arnhemsestraatweg. Er waren ca. 50 belangstellenden. De vergadering werd voorgezeten door F.J.W. Baron van Pallandt van Rosendael, burgemeester van Rozendaal. Hij had samen met Jhr. H.W. de Blocq van Scheltinga en A.M.H. de Bruyn van Tengbergen de vergadering belegd.
Er werd m.b.t. de oprichting een voorlopige commissie samengesteld, waarin naast de genoemde personen zitting kregen de heren E.J. Baron Lewe van Aduard, mr. J.G. Wurfbain, D.J. Hupkes, D. Henny, L.A. Ruys en C. Goedvriend.

Oprichting een feit
Op donderdag 27 mei 1909 wordt de oprichtingsakte bij notaris G. de Meyïer te Velp ondertekend. De eerste verkiezing vindt plaats in een algemene vergadering op 15 juli 1909. Naast de eerder genoemde personen worden C. Geerlings, A.J. Harbers en H.J. Krasenberg in het bestuur gekozen. Tot kassier wordt de heer G. Hofenk, werkzaam als conciërge op het gemeentehuis, benoemd. De functie van kassier was toen geen vaste baan en werd destijds part-time gedaan.
Uit de stukken van destijds blijkt dat er voor f 4,75 een geldkistje was gekocht om het spaargeld goed te kunnen bewaren. Eind 1909 waren er 19 spaarbankboekjes en 4 bankrekeningen geopend en 3 leningen afgesloten.

Voortgang
De vergaderingen van bestuur en raad van toezicht werden in de beginjaren gehouden ten huize van de kassier, die over een dienstwoning in het gemeentehuis beschikte. Ook gemakkelijk voor de controle: de te controleren stukken waren immer plaatselijk aanwezig.
Na 10 jaar is de bank door de moeilijke beginperiode heen: de tijd van het geldkistje is voorbij, er wordt in juli 1919 voor f 185,00 een brandkast aangeschaft.

In 1919 volgt de heer A.A. Strijland, onderwijzer aan de openbare school in De Steeg, de heer Hofenk op als kassier. Strijland zal tot 1949 deze functie uitoefenen.  Als de kassier verhuisde, verhuisde ook de bank: in dit geval naar de Arnhemsestraatweg, toen nog Worth-Rheden. Later verhuisde kassier Strijland nog eens, nu naar de Havelandseweg. Deze woning moest in verband met uitbreiding van betonfabriek De Meteoor wijken. In die periode ontstond ook het plan van een eigen bankkantoor met dienstwoning.

In 1928 werd een stuk grond aan de Arnhemsestraatweg 55 aangekocht, tegenover het toenmalige café De Tabaksplant. Hier werd het eerste kantoor met dienstwoning gebouwd. Dit kantoor deed dienst van 1928 tot 1959. Hier woonde van 1946 tot 1968 ook de opvolger van de heer Strijland, de heer W. Jansen. 

In de zomer van 1957 werd het plan geopperd om het bankkantoor te verplaatsen naar het centrum van het dorp. Op Veerweg 36 werd in 1959 een nieuw kantoor gebouwd. Het werd een kantoor met twee loketten en een wachtruimte. Ook waren safeloketten beschikbaar voor de waardevolle spullen van cliënten. Het kantoor bleek al gauw te klein: in de voorkamer van de naastgelegen dienstwoning werkte de directie en in de achterkamer stonden de in 1966 aangeschafte boekhoudmachines.

De zestiger jaren
Had de kassier in 1960 nog maar één hulp, in 1970 waren dat er al acht. Het toenemende werk vergde steeds meer van de mensen. Lonen die tot dan steeds in het loonzakje werden uitbetaald, werden steeds meer via de bank overgemaakt naar een privé-rekening. Er kwam een druk kas- en giroverkeer op gang.

In 1968 werd in verband met de toegenomen werkzaamheden besloten een directeur aan te trekken. De heer T.J. Veninga begon in 1968 zijn werk.

Nieuwbouwplannen
Nadat de bank aan de Veerweg in 1962 al was verbouwd. werd er drie jaar later al gesproken over de wenselijkheid het kantoor uit te breiden richting Rheden-West. Dat gebeurde wellicht naar aanleiding van voorgenomen woningbouw richting Worth Rheden.  Op 1 maart 1967 werd een tijdelijk (bij)kantoor geplaatst op de hoek Haverweg/Arnhemseweg. Ook werd er een bankzitting ingesteld voor bewoners van het bejaardencentrum Rhederhof.

Het plan voor nieuwbouw op de Haverweg 55 werd verder uitgewerkt. De aanbesteding hiervoor vond plaats op 1 juli 1969: bouwer wordt aannemer Chris Liet. In 1970 werd dit kantoor als (hoofd-)kantoor met vergaderruimte en archiefkelder in gebruik genomen. Het kantoor Veerweg is vanaf dat moment aangehouden als bijkantoor.

In 2008 wordt het pand aan de Haverweg verkocht. Op deze plaats staat nu het Medisch Centrum Rheden.