Woonwijk Amsterdamse Schoolstijl

De wijk Daalhuizen ligt in het noordwestelijk deel van het dorp Velp en is gebouwd op de uitlopers van een stuwwal, afkomstig uit de laatste ijstijd.
Een deel van deze wijk is ontworpen in de Amsterdamse Schoolstijl. Het bouwplan is ontwikkeld door het Amsterdamse architectenbureau Vorkink en Wormser. De grond is gekocht van baron van Pallandt van kasteel Rosendael. Men heeft met het ontwerp zoveel mogelijk gebruik gemaakt van het glooiende terrein.

Huisvesting
Het initiatief om hier het woningtekort terug te dringen heeft de gemeente Rheden genomen, in samenwerking met de woningbouwvereniging de N.V. Middenstands Woningbouw van de gemeente Rheden. Dit deel van de wijk is tussen 1921 en 1924 gebouwd, in een iets eenvoudige, zakelijke variant van de Amsterdamse Schoolstijl. Maar kenmerkend zijn: baksteen van verschillende vormen en structuur, meerdere kleuren baksteen, decoratieve sierbanden, vlakke geveldelen, afgewisseld met in- en uitspringende geveldelen.
Vanwege het hoogteverschil zijn woningen gebouwd in blokken van twee of drie. Soms moest men door dit verschil een trapje aanleggen naar de voordeur van de woning.

De Torckstraat en de Egmondstraat met de van Pallandtstraat vormen het hart van de wijk. Ook aan de Ringallee, de Enkweg en de Hertogstraat zijn enkele huizen in deze stijl gebouwd. Er zijn pleintjes ontstaan en er zijn tuintjes aangelegd. De wijk heeft een dorps karakter. Dit wijkje van 74 woningen is een gemeentelijk monument.

Meer over de Amsterdamse School
Het is een expressionistische bouwstijl, is ontstaan aan het begin van de 20^e eeuw van 1910 tot 1930. Kunstenaars en architecten (waartoe ook de architecten Vorkink en Wormser behoorden) hadden genoeg van al die “zouteloze neostijlen”. Alles draaide om vernieuwing en men ging een eigen vormentaal ontwikkelen. Er was ook meer keuze in bouwmaterialen. Met stenen kon je meer doen dan alleen muren bouwen! Bitumen voor b.v. platte daken was nieuw en er kon met beton gewerkt worden. De gemeente Amsterdam stimuleerde particuliere bouwbedrijven om deze bouwstijl over te nemen. Deze bedrijven wilden echter de binnenruimte standaardiseren en de uitvoering kon een ‘gewone’ timmerman doen. De architecten ontwierpen alleen de gevels. Zij moesten uitgaan van een standaard indeling en dat leverde soms vreemde situaties op. Daarom werd er wel eens denigrerend van “façade”- of “schortjesarchitectuur” gesproken. Een voorbeeld: de ramen van de woonkamer waren soms hoog in de voorgevel aangebracht. In Amsterdam kwam het wel voor dat men niet vanuit de stoel op de straat kon kijken.

Op den duur zijn architecten toch ook meer een evenwicht gaan zoeken tussen de rationele stijl van o.a. Berlage en de fantasievolle denkwijze van de Amsterdamse School. Er was aandacht voor de omgeving van de woningen: tuinen met muurtjes, een parkje of een pleintje maakten een wijk gezellig, met een dorps karakter.

Amsterdamse School in Velp
Het architectenbureau Vorkink en Wormser uit Amsterdam) kreeg de opdracht om hier in Velp een bouwplan te ontwikkelen. Beiden hadden daarvoor gewerkt op het Bureau van de bekende architect Berlage. Vandaar wellicht dat ook onderdelen als voordeuren en metalen tuinhekjes door hen zijn ontworpen. Bij diverse woningen zijn dergelijke elementen nog aanwezig. Enigszins lastig voor de ontwerpers was het hoogteverschil over de lengte van de Torckstraat en de van Pallandtstraat. Daardoor zijn de woningen daar gebouwd in blokken van twee of drie met een trapje bij de voordeur van de laagst gelegen woning.

De panden zijn:
Egmondstraat 1-15 & 2-14, 6881 MK Velp
Enkweg 35-39, 6881 LX Velp
Hertogstraat 2 & 14-26, 6881 MN Velp
Torckstraat 1-27 & 2-26, 6881 MH/MJ Velp
Van Pallandtstraat 1-13 & 2-20, 6881 MS/MT Velp
Ringallee 77-79 & 81, 6881 MX/MZ Velp

Meer informatie is te vinden op de website historievandaalhuizen.nl onder Middenstandswoningen.