Toerisme en recreatie in Rozendaal
In de loop van de 19e eeuw kwam overal in Nederland toerisme op gang. De Veluwe was in trek. Rozendaal kende vooral dagtoerisme en maar weinig hotels en pensions.
Kasteel en park
Al eeuwenlang gold kasteel Rosendael met tuinen en park als een bezienswaardigheid. In de loop van de 19eeeuw werd Rosendael een trekpleister voor een breder publiek. Kasteel en park zorgden voor veel dagtoeristen, excursies - en schoolreisjes naar de Bedriegertjes! Maar het kwam nooit tot ruime hotel- en pension-accommodatie, zoals in Velp en Ellecom. Waarschijnlijk omdat de meeste huizen eigendom waren van het kasteel. In deze panden mocht geen horeca gevestigd worden.
Herbergen
Al in de 17e eeuw was er in Rozendaal een herberg. Die bood gelegenheid tot eten en drinken en overnachten aan passanten en mensen die voor zaken naar het kasteel kwamen. De herberg was ook belangrijk voor bijeenkomsten in het dorp en bij verkopingen. Het Leyhuis bleef herberg tot 1756, toen L.A. Torck het gebouw kocht om te dienen als kosterswoning en school. Ook Huize Roseneath is een tijd herberg geweest.
In 1838 werd deze locatie vervangen door een logement op de Smidsberg. Later werd dit logement meermalen uitgebreid en werd het een hotel; tot in 1990 het doek viel. Op die plek verrees een appartementengebouw. Op de Smidsberg bleef een restaurant gevestigd.
Afbeeldingen
Boven: Bedriegertjes in park Rosendael, ca 1930.
Beneden: Hotel Kraaijesteijn Rozendaal, ca 1900.